HealthLove

Winterdip; wat is het en hoe ga je er mee om?

posted by Susannah - De Prestatiekwekerij 29 december 2016 0 comments
winterdip

♦ Blog geschreven door Susannah 

Wat heerlijk, deze tijd van het jaar. Ik schrijf deze blog vanuit de Alpen, vanuit een klein bergdorpje in Zwitserland. Ik zit aan de eettafel met uitzicht op prachtig gesuikerde bergtoppen. Vanochtend scheen de zon volop, heerlijk. Nu is het bewolkt en hopelijk brengen deze wolken wat meer sneeuw met zich mee.

Tijdens de feestdagen is het fijn om helemaal op te gaan in de gezelligheid, maar voor veel mensen zijn de wintermaanden anderszins niet per se de makkelijkste tijd van het jaar. Dit kan komen door een winterdip. In deze blog schrijf ik over wat de winterdip eigenlijk is, leg ik uit waarom ik erover schrijf en wat je kan doen om er succesvol mee om te gaan.

Wat is een winterdip?

Een winterdip is een tijdelijke verandering in je gemoedstoestand, die samenhangt met de seizoenen. Zodra de dagen korter worden – rond september/oktober – slaat het toe en de negatieve effecten verdwijnen vanzelf zodra de dagen langer worden, zo rond maart/april. Lange tijd heeft men gedacht dat het gure weer, de herfststormen en daling in temperatuur te maken hadden met de winterdip, maar in de laatste jaren is dankzij veel onderzoek duidelijk geworden dat de belangrijkste factor gebrek aan zonlicht is.

Hier zijn de kenmerken van een winter dip op een rij:

  • (Aanhoudende) vermoeidheid
  • Overmatige behoefte aan slaap
  • Somberheid, je depressief voelen
  • Veel slapen en toch niet uitgerust wakker worden
  • Passiviteit, apathie
  • Prikkelbaar, agitatie
  • Toegenomen eetlust (met name koolhydraat voedsel als pasta en chocolade)
  • Gewichtstoename, soms wel 4 tot 6 kilo
  • Verminderde behoefte aan sex en intimiteit
  • Minder behoefte aan sociale contacten

Wat kenmerkend is aan winterdipklachten is dat ze in de lente weer verdwijnen. Mensen die last hebben van een winterdip hebben meerdere – maar niet alle – klachten die hierboven genoemd zijn. Er bestaat ook een ernstigere vorm van winterdip, de winterdepressie. Sommige onderzoeken wijzen uit dat mogelijk een half miljoen Nederlanders last heeft van een winterdepressie (zo’n 3%), maar het aantal mensen met een winterdip is naar schatting veel hoger. Vier keer zo vaak zijn vrouwen de dupe van een winterdip dan mannen, het lijkt genetisch aangelegd te zijn en de locatie waar je woont heeft veel invloed op of de symptomen zich voordoen. Mensen die wonen in gebieden waar de dagen in de winter aanzienlijk korter zijn dan in de zomer, lopen meer kans een winterdip te krijgen.

Invloed van winterdip op sportieve prestaties

Maar waarom heb ik het erover als sportpsycholoog? Juist als je een sportief doel voor ogen hebt, zoals een prestatie die je wil neerzetten of een voornemen om fit en gezond te leven, kan een winterdip behoorlijk storend zijn. Dit is voornamelijk zo omdat het invloed heeft op je energieniveau en je humeur. Ook heeft een winterdip vaak een uitwerking op je eetlust: je hebt meer zin in koolhydraatrijk voedsel zoals pasta’s en chocola. En dat allemaal terwijl je bij het nastreven van je doelen juist heel veel baat hebt aan rust in je hoofd, regelmaat en routine. Een storing in de vorm van een winter dip kan het helemaal in de war gooien.

Wat is belangrijk om te weten en te doen wanneer je denkt dat je een winterdip hebt? De eerste stap is het erkennen dat je het hebt. Als je het idee hebt dat je over het algemeen best lekker bezig bent, maar dat dit in de wintermaanden niet zo wil lukken, heb je misschien een winterdip. Dit is een mogelijke verklaring als er geen andere aanwijsbare stressfactoren in je leven zijn. Het voelt alsof dingen langzamer gaan, of niet willen lukken, of dat je doelen niet haalt en dat je minder zin hebt om dingen te doen dan je van jezelf gewend bent. Als je dit herkent, check dan de lijst hierboven. Herken je veel van de dingen in de lijst? En is dat eigenlijk voorgaande jaren ook zo geweest, maar in de zomer niet? Misschien heb je dan hier je verklaring. En het hebben van zo’n verklaring kan een hele opluchting zijn.

Tips om goed om te gaan met een winterdip

Om succesvol om te gaan met een winterdip zijn er verschillende dingen die je kunt doen. Dit zijn volgens mij de belangrijkste drie:

  • Wees mindful met jezelf. Als je een winterdip hebt, is dit gewoon zo. Sta hierbij stil elke keer dat je eigenlijk teleurgesteld of gefrustreerd begint te reageren op jezelf. Herinner jezelf eraan dat er een verklaring is en dat je hier prima mee om kan gaan.
  • Organiseer! Wanneer je een duidelijke, niet te strakke planning hebt, is er minder ruimte om de draad kwijt te raken. Omdat je minder energie hebt in de winterdip is het belangrijk dat je niet teveel beslissingen hoeft te nemen gedurende de dag. Beslissingen nemen kost namelijk veel energie en kan voor stress zorgen, zelfs kleine beslissingen, zoals wanneer je gaat hardlopen. Maak eens per week of per maand een planning. Je hoeft dan de rest van de tijd niet na te denken, doe gewoon wat er op de planning staat. Andere organisatietips zijn: maak afspraken om met anderen te sporten, koop voor de hele week boodschappen op basis van gezonde menu’s, of (een van mijn beste tips) schrijf je in voor een wedstrijd of loopje in de wintermaanden. Dan moet je wel. Houd ook een logboek bij in een schrift of in je telefoon. Het helpt om te zien wat je al hebt gedaan om gemotiveerd te blijven. Houd bijvoorbeeld bij hoeveel keer je in de maand sport en zorg dat dit constant is tussen november en april. Het maakt minder uit hoe intensief die trainingen zijn, als je maar aan je aantal komt. Waar je in de zomer uit kan met ongeschreven afspraken heb je in de winter gewoon wat meer steun nodig. En, ja, met die planning – als het een dag niet lukt, is dat ook gewoon zo. Zie tip nr. 1.
  • Gebruik een daglichtlamp. Het is bekend dat de symptomen van een winterdip vooral te maken hebben met een gebrek aan zonlicht en tegenwoordig zijn er hele goede daglichtlampen te koop waarmee je dit gebrek ongedaan kan maken. Het belangrijkste is dat de lamp een lichtoppervlak heeft van ten minste 20 bij 20 cm heeft, en dat het op een afstand van 20 cm een sterkte van ten minste 10.000 lux heeft. Om effect te hebben zit je ongeveer 30 minuten per dag dichtbij de lamp. Het beste is om dit in de ochtend te doen, bijvoorbeeld tijdens het nemen van je ontbijt. Zo wordt de aanmaak van melatonine meteen aan het begin van de dag geremd en neemt het gevoel van vermoeidheid af. Daar kun je de rest van de dag van profiteren.

Ik hoop dat deze tips helpen om op de goede weg te blijven als je een winterdip hebt, zodat het geen reden hoeft te zijn dat je doelen niet gehaald worden. Wees tevreden met wat je bereikt en heb plezier in het werken aan je doelen!

Fijne feestdagen en een gelukkig en succesvol 2017.

Bronnen: US National library of medicine – national institution of health, Yale school of medicine, Stichting onderzoek licht en gezondheid; Winterdepressie.nu

image_print

Leave a Comment